Refleksja o przemijaniu Puszczy

Dęby tradycyjnie kojarzą się nam z siłą i długowiecznością. Także ten zwracał uwagę swoją okazałością. Rósł w oddziale 84m Puszczy Tarnowskiej administrowanym przez Nadleśnictwo Sława Śląska. W miejscu, gdzie przed dwoma wiekami powstała okazała stanica myśliwska, której nadano miano Radości Księcia Henryka (niem. Heinrichslust).

Widząc go po raz pierwszy w 2012 r. pomyślałem, że jest idealnym kandydatem do statusu pomnika przyrody: wiek ok. 200 lat, piękny pokrój, ponad 500 cm obwodu na wysokości pierśnicy. Jeden z najładniejszych starych dębów, jakie zdarzało mi się spotykać wówczas w Puszczy Tarnowskiej.

Rozpoczął żywot w czasie zbliżonym do wybudowania w pawilonów myśliwskich. Możliwe, że posadzono go właśnie z tej okazji. Na początku drugiej dekady XXI wieku wydawało się, że będzie górował nad sosnowym otoczeniem, rodził żołędzie i szumiał jeszcze bardzo, bardzo długo. Niestety, nic bardziej mylnego.

Dęby – co oczywiste – potrzebują do życia wody. Przed wiekami było jej w Puszczy Tarnowskiej pod dostatkiem, czasem może nawet w nadmiarze. Ich korzenie nie musiały jej szukać głęboko. Systemy korzeniowe w okresie wzrostu drzewa rozwijały się płytko pod powierzchnią ziemi. Gdy poziom wód gruntowych opadł, co stało się szczególnie widoczne na przełomie XX i XXI wieku, na dostosowanie się do nowych warunków klimatycznych było już za późno.

Drzewo było coraz słabsze i bardziej podatne na działania szkodników. Proces obumierania na początku niewidoczny, z czasem stawał się coraz bardziej wyraźny. Liście, które pojawiły się na jego gałęziach wiosną 2015 r. w sierpniu tego samego roku już stały się brązowe. Ślady żerowania owadów można było dostrzec na całej powierzchni pnia. Dalszy los drzewa był przesądzony. Nieco silniejszy wiatr na przełomie 2021 i 2022 r. obalił go na ziemię.

Zdjęcia poniżej obrazują przykładową historię smutnego obumierania dębu puszczańskiego, jedną z wielu takich historii dziejących się na naszych oczach.

Jan Wojtasik